رفقای عزیز کرگدن مووی، برای اینکه از اخبار و حواشی سینما و همینطور جدیدترین قابلیت های سایت و اپلیکیشن مطلع بشید در کانال تلگرام کرگدن مووی عضو شید:) لینک کانال در قسمت تماس با ما قرار گرفته.
رفقای عزیز کرگدن مووی، برای اینکه از اخبار و حواشی سینما و همینطور جدیدترین قابلیت های سایت و اپلیکیشن مطلع بشید در کانال تلگرام کرگدن مووی عضو شید:) لینک کانال در قسمت تماس با ما قرار گرفته.
یکی از بزرگترین داستانهای تاریخ، با یک جنگ شروع شد؛ اما چیزی که اون رو جاودانه کرد، جنگ نبود، بلکه سفری بود که بعد از پایان جنگ آغاز شد. آغازی از دل یک پایان…
داستانی که کریستوفر نولان قراره در فیلم «ادیسه» تعریف کنه، فقط داستان یه سفر طولانی و پرماجرا نیست. این فیلم ما رو وارد یکی از قدیمیترین و تأثیرگذارترین داستانهای تاریخ میکنه؛ داستان مردی به اسم اودیسیوس که بعد از سالها جنگ و دوری، تلاش میکنه دوباره به خونهاش برگرده.
اما برای اینکه بتونیم دنیای این فیلم رو بهتر بفهمیم، اول باید به حدود ۳۲۰۰ سال قبل برگردیم؛ زمانی که جهان شکل امروزی خودش رو نداشت و کشورهایی که امروز میشناسیم هنوز وجود نداشتن.
01 | همهچیز از هلن شروع شد…
حدود ۳۲۰۰ سال قبل، نه یونان امروزی وجود داشت و نه کشورهایی که امروز روی نقشه میشناسیم. در فلات ایران، قدرتها و جوامع مختلفی وجود داشتن و در جنوبغرب منطقه، عیلام یکی از مهمترین قدرتها بود. در منطقه دریای اژه، مجموعهای از پادشاهیهای مستقل وجود داشتن که از نظر زبان و فرهنگ شباهت زیادی به هم داشتن. یکی از قدرتمندترین این پادشاهیها مایسنی بود و در طرف دیگه دریای اژه، تروآ قرار داشت؛ پادشاهیای ثروتمند و مهم که به خاطر موقعیت تجاری و استراتژیکش قدرت زیادی داشت.
بین این پادشاهیها برای جلوگیری از جنگ، یکسری پیمان و سوگند وجود داشت. یکی از مهمترین اونها زمانی به کار اومد که پای هلن به داستان باز شد.
هلن، که در روایتهای اسطورهای زیباترین زن اون منطقه شناخته میشد، از خاندان سلطنتی اسپارت بود و خیلی از پادشاهها خواستگارش بودن. مشکل اینجا بود که ازدواج با هلن فقط یک ازدواج ساده نبود.
هر ازدواج میتونست یک اتحاد سیاسی جدید ایجاد کنه و بقیه پادشاهیها رو وارد درگیری کنه.
اینجا اودیسیوس وارد ماجرا میشه.
اودیسیوس پادشاه ایتاکا بود؛ پادشاهیای کوچکتر و ضعیفتر از قدرتهای اصلی اون منطقه. اما چیزی داشت که خیلی از پادشاههای دیگه نداشتن: هوش و سیاست.
او به پدر هلن پیشنهاد میده قبل از انتخاب همسر هلن، از تمام خواستگارها سوگند بگیره که هر کسی انتخاب شد، بقیه از اون ازدواج حمایت کنن و اگر کسی خواست اون ازدواج رو به هم بزنه، همه علیهش متحد بشن.
یعنی اودیسیوس با یک نقشه سیاسی سعی میکنه جلوی جنگ رو بگیره.
و اتفاقاً همین پیمان، چند وقت بعد باعث شروع بزرگترین جنگ اون دوران میشه.
در نهایت هلن با منلائوس، پادشاه اسپارت، ازدواج میکنه و یک اتحاد قدرتمند شکل میگیره. خود اودیسیوس هم در ازای نقشی که در این ماجرا داشت، با پنلوپه ازدواج میکنه.
اما بعد، در جریان یک مهمانی، هلن همراه پاریس، شاهزاده تروآ، از اسپارت خارج میشه و به تروآ میره. اینکه هلن با میل خودش رفته یا دزدیده شده، در روایتهای مختلف متفاوته، اما نتیجه یکیه: پیمان قدیمی به جریان میافته.
پادشاهیهای مختلف یکییکی آماده جنگ میشن. البته حمله به تروآ فقط به خاطر هلن و اون سوگند نبود. تروآ یکی از ثروتمندترین قدرتهای منطقه بود و جنگ میتونست برای خیلیها فرصتی برای به دست آوردن قدرت و ثروت بیشتر باشه.
اما اودیسیوس اصلاً دنبال جنگ نبود.
او تازه صاحب فرزند شده بود و پسرش نوزاد بود. برای همین خودش رو به دیوانگی میزنه تا مجبور نشه به جنگ بره. شروع میکنه زمین رو شخم زدن و وانمود میکنه عقلش رو از دست داده.
اما برای اینکه مطمئن بشن دیوانه نیست، نوزادش رو جلوی گاوآهن قرار میدن. اودیسیوس برای اینکه به بچه آسیب نزنه مسیرش رو عوض میکنه و همین باعث میشه نقشهاش لو بره.
در نهایت مردی که خودش اون پیمان رو طراحی کرده بود، مجبور میشه به خاطر همون پیمان راهی جنگ بشه.
یونانیها فکر میکردن جنگ با تروآ خیلی سریع تموم میشه، اما دیوارهای شهر اجازه این کار رو ندادن.
جنگ نه یک سال و دو سال، بلکه ده سال طول کشید.
هزاران نفر کشته شدن، جنگجویان مهمی از بین رفتن و در همین مدت، در سرزمینهای یونانی هم ساختار قدرت تغییر کرد. بعضی پادشاهها مردن، بعضی جانشینهاشون به قدرت رسیدن و در نهایت وقتی جنگ تموم شد، دنیایی که سربازها ازش رفته بودن، دیگه همون دنیای قبل نبود.
پسر اودیسیوس هم حالا ده ساله شده بود و در تمام این مدت حتی یک بار پدرش رو ندیده بود.
و اینجا داستان وارد بخش مهمتری میشه.
چون در «اودیسه»، فقط انسانها نیستن که تصمیم میگیرن.
در جهان «اودیسه»، خدایان فقط موجودات مورد پرستش نیستن. مستقیماً در اتفاقات دخالت میکنن.
خشمگین میشن، حسادت میکنن، کینه میگیرن و حتی طرف یک فرد یا یک پادشاهی رو میگیرن. میتونن در جنگ ظاهر بشن، مسیر یک تیر یا نیزه رو تغییر بدن، بیماری و طوفان ایجاد کنن یا روی ذهن انسانها تأثیر بذارن.
حتی دلیل اینکه بعضی از خدایان در جنگ تروآ طرف یونانیها و بعضی طرف تروآ بودن، به دشمنیها و روابط شخصی خودشون برمیگشت.
مثلاً آتنا به خاطر علاقهای که به اودیسیوس داشت، از یونانیها حمایت میکرد. آفرودیت طرف تروآ بود و خدایان دیگه هم هرکدوم به دلایل خودشون وارد جنگ شده بودن.
حتی پایان جنگ هم بدون دخالت خدایان اتفاق نمیافته.
آتنا به اودیسیوس ایده اسب چوبی رو میده؛ یونانیها تعدادی از مهمترین نیروهای خودشون رو داخل اسب پنهان میکنن و بعد از ورود اسب به شهر، دروازهها رو از داخل باز میکنن.
ده سال محاصره، در یک شب تموم میشه.
و حالا همه باید برگردن خونه.
اما برای اودیسیوس، تازه داستان اصلی شروع شده.
بعد از سقوط تروآ، خشم خدایان متوجه پادشاهان یونانی میشه؛ چون بعد از پیروزی دست به غارت و بیاحترامی به مکانهای مقدس زدن.
به همین دلیل، بازگشت هیچکدوم از فرماندهان ساده نیست.
خیلیها در مسیر کشته میشن، بعضیها سالها سرگردون میشن و اودیسیوس هم یکی از اونهاست.
او در مسیر برگشت گرفتار طوفانی میشه که نه روز ادامه پیدا میکنه و در نهایت صدها کیلومتر از مسیر اصلی دورش میکنه و وارد بخشهای دیگهای از مدیترانه میشه.
و باید این نکته رو هم در نظر بگیریم که ما درباره عصر برنز حرف میزنیم.
کشتیها قطبنما و نقشههای دقیق نداشتن، هواشناسی وجود نداشت و معمولاً نزدیک ساحل حرکت میکردن. یک طوفان میتونست بهسادگی مسیر یک کشتی رو کاملاً تغییر بده.
برای همین، سفر اودیسیوس فقط طولانی نیست؛ در دنیای اون زمان، واقعاً میتونسته تبدیل به یک سفر بدون بازگشت بشه.
در حالی که اودیسیوس در دریاست، ده سال گذشته و هیچکس نمیدونه زنده است یا مرده.
در ایتاکا خبری از پادشاه نیست و همین خلأ قدرت باعث میشه ۱۸ خواستگار وارد خانه اودیسیوس بشن و خواهان ازدواج با پنلوپه بشن.
اما ماجرا فقط ازدواج نیست.
کسی که با پنلوپه ازدواج کنه، عملاً میتونه به قدرت هم نزدیک بشه. از طرف دیگه، پسر اودیسیوس حالا ده سالشه و هرچه بزرگتر بشه، تبدیل به یک رقیب برای قدرت آینده ایتاکا خواهد شد.
پنلوپه این رو میدونه و تلاش میکنه تا جایی که میتونه زمان بخره؛ شاید اودیسیوس برگرده یا پسرش آنقدر بزرگ بشه که بتونه جایگاه خودش رو حفظ کنه.
در بین خواستگارها هم افرادی مثل آنتینوس حضور دارن که حتی دنبال از بین بردن پسر اودیسیوس هستن.
پس همزمان با اینکه اودیسیوس برای برگشتن به خانه تلاش میکنه، در خود ایتاکا هم یک جنگ قدرت در جریانه.
اودیسیوس وقتی از تروآ راه میافته، خودش رو یک پیروز میدونه. جنگ رو برده، اما هنوز به خونه نرسیده.
در طول سفر با موقعیتهایی روبهرو میشه که غرور، میل به قدرت، لذت، جاودانگی و خیلی از ویژگیهای اخلاقی خودش رو به چالش میکشن.
به همین دلیل، سفر اودیسیوس فقط عبور از یک نقطه به نقطه دیگه نیست. او در طول این مسیر باید تغییر کنه و یاد بگیره چطور تبدیل به آدمی بشه که واقعاً لیاقت برگشتن به خونه رو داشته باشه.
و همین مفهوم باعث شده «اودیسه» قرنها بعد هم همچنان زنده بمونه.
شاید چون قهرمانی بینقص نیست؛ میترسه، اشتباه میکنه، فریب میده و برای رسیدن به خونه میجنگه. شاید ماندگاریش در همین انسانیبودن اونه؛ در هوش، چارهاندیشی و میل تمامنشدنیش به بازگشت. «اُدیسه» نولان فقط داستان یک سفر نیست؛ داستان انسانه وقتی همهچیز رو از دست میده، جز امیدِ برگشتن. حالا نولان، بعد از قرنها، دوباره سراغ این اسطوره رفته؛ اما آیا تونسته روح ادیسه رو زنده کنه؟
باهم در ارتباطیم!
اودیسه چیه. ما شاهنامه داریم🦁☀️